De verkiezingen zijn inmiddels ruim een maand voorbij. Zelfs het nabeschouwen, zoeken naar schuldigen en speculeren over coalities is grotendeels al achter de rug. We wachten nu of de coalitiepoging tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks gaat slagen, of niet. Maar een beetje na-nabeschouwen, daar hou ik wel van. Daarom hieronder wat semi-willekeurige hersenspinsels.<\/p>\n
De VVD is de grootste partij gebleven, al hebben ze flink verloren ten opzichte van de vorige keer. Knap, en tegelijkertijd ook wonderlijk. Uiteindelijk zijn weinig mensen er de afgelopen vier jaar veel op vooruit gegaan. Op veiligheid en justitie, een onderwerp waar de partij zich mee heeft vereenzelvigd, heeft de VVD er een absolute puinzooi van gemaakt. Waar eerst een ministerie van Veiligheid en Justitie stond, staat nu een rokende puinhoop. Maar blijkbaar is het voor de rechtse kiezer toch \u2018goed genoeg\u2019.<\/p>\n
Als we het over metaforische rokende puinhopen hebben, dan is de PvdA geen ru\u00efne, maar een krater. Een gat in de grond. Ik sta er dubbel in. De PvdA\u2019ers die ik ken, veelal lokaal actief, zijn sympathieke mensen met het hart op de goede plek en goede idee\u00ebn. Maar de landelijke lijn is me de laatste jaren steeds verder gaan tegenstaan. En omdat ik al niet zo positief was, zit ik nu in het stadium van een milde afkeer van de partijtop. Hoe Dijsselbloem bijvoorbeeld de Grieken in de mis\u00e8re heeft gestort, zonder enig zicht op een oplossing om het geld van de West-Europese banken te redden, is weerzinwekkend. Net als het feit dat hij dit beleid volmondig blijft verdedigen. De sociale zekerheid voor de allerzwakste is de afgelopen jaren grondig afgebroken onder Asscher als verantwoordelijk minister. Is het gek dat de kiezer deze keer dacht: \u201claat maar\u201d?<\/p>\n
Sowieso: over het algemeen is de analyse aan de linkerkant dat de afgelopen regering van VVD en PvdA veel meer rechts dan links beleid heeft gevoerd. Hoe kan er dan een lijsttrekkersstrijd worden georganiseerd tussen de architect van deze regering (Samsom) en de vice-premier (Asscher). Wat dacht men dat de linkse kiezer zou doen? In de nederlaagspeech van Asscher na de verkiezingen klonk het geluid van Ad Melkert door: \u201cde kiezer heeft het niet begrepen, we moeten het beter uitleggen\u201d. Ja hoor Lodewijk. Doe maar. Doe je na afloop het licht uit? Tenzij er inhoudelijk flink wordt bijgestuurd naar links, lijkt me dat voor iedereen beter, ook voor het land. Dat voorkomt dat honderdduizenden kiezers denken links te stemmen, maar uiteindelijk toch \u2018stiekem rechts\u2019 bleken te hebben aangekruist.<\/p>\n
Waar GroenLinks stevig heeft geprofiteerd van de neergang van de PvdA is dat de SP niet gelukt. Wat betreft de SP ben ik ambigu. Qua inhoud sta ik dicht bij de partij, ik heb er vaker op gestemd. Maar het is ook de partij van Jekyll & Hyde: nog meer dan bij de meeste andere partijen, worden leden in campagnetijd vervelend en negatief ten opzichte van alles wat niet De Eigen Partij is. Om daarna weer soort van normaal te worden, en goede idee\u00ebn te hebben. Ook de partijtop en partijstructuur kunnen me weinig bekoren. Wat mastodonten als Van Bommel en Ulenbelt uitkramen, staat voor mij heel ver weg van de wenselijkheid, en vaak ook van de werkelijkheid. Maar juist een kans op vernieuwing, zoals Sharon Gesthuizen die bood, werd door de partij niet gegrepen.<\/p>\n
Het is afwachten hoe de SP zich verder ontwikkelt. Maar: het is absoluut een essenti\u00eble partij als we Nederland wat richting de linkerkant willen trekken. Ik hoop dat ze in de toekomst meer kunnen profiteren van de neergang van hun sociaal-democratische collega\u2019s. Maar ik vermoed dat dat niet gaat gebeuren als men blijft hangen in het negatieve, het bashen van linkse collega\u2019s, en het innemen van standpunten zoals is gedaan in het Oekra\u00efne-referendum. Dat laatste gebroederlijk met (extreem)rechts. Het levert misschien stemmen op van de boze linkse man, maar jaagt anderen potenti\u00eble kiezers schreeuwend de deur uit.<\/p>\n
Het CDA wint. Tja, als de PVV daalt in zetelaantal, en de VVD ook flink moet inleveren, dan moeten de kiezers ergens heen. Dan maar het CDA. Maar wat heeft die partij zich naargeestig opgesteld zeg. Het dedain en de arrogantie waarmee voorman Buma zijn collega\u2019s Pechtold en Klaver toesprak in de debatten was stuitend. De vraag is hoeveel daarvan show was om \u2018de rechtse stem\u2019 te verleiden, of het gemeend was en dit nog een rol gaat spelen bij de coalitieonderhandelingen. Standpunten die werden ingenomen over het zingen van het Wilhelmus en het Burkaverbod waren lachwekkend. Om de PVV-kiezer te paaien is gekozen voor nationalistische symboolpolitiek, in plaats van zaken als rentmeesterschap en goed bestuur. Nou ja, de zetels zijn gewonnen. Wees er maar trots op.<\/p>\n