Totaal onverwachts lijkt er plotseling onduidelijkheid over de kandidatuur van Tofik Dibi. Ik hoop dat dat onjuist is, omdat een gezonde partij een open democratie verdient, maar ook omdat de kandidatuur van Dibi helemaal zo gek nog niet is! Over de kwaliteit van Dibi gaat het volgende stuk.

Cliëntelisme

Een goede vriend vertelt op een feestje aan een groep mensen dat hij een fiets stal nadat zijn eigen fiets was gestolen tijdens het stappen. Wat doe je? Knik je een beetje twijfelachtig instemmend mee, zijn fiets was immers ook gestolen, of keur je het jatten van fietsen nu ook af tegenover deze vriend?

Ik veronderstel dat u het stelen van fietsen in beginsel afkeurt, maar situaties als deze kennen we allemaal. De spagaat tussen “je vrienden niet afvallen” en “staan voor je principes” is een vervelende. Hoezeer ik principes soms ook heilig zou verklaren, in sommige gevallen is het uit sociale overwegingen begrijpelijk dat men dat niet doet.

Politiek zijn er echter verschillende partijen die nooit hun principes zullen laten prevaleren boven de belangen van hun achterban. Het CDA zal nooit iets bepleiten dat ongunstig is voor de agrarische sector. De VVD zal nooit zelf een idiote wet die niet doet wat ze behoorde te doen (hypotheekrenteaftrek iemand?), ter discussie willen stellen als de hogere inkomens daar financieel op achteruit gaan. De SP beoordeelt iedere wet op de gevolgen voor de lagere inkomens, of eventueel diens interpretatie daarvan.

Eén van de weinig partijen die geen heilig electoraat heeft waaraan ze cliënteel is, is GroenLinks. Deze partij stelt haar idealen in beginsel boven haar achterban, waartegen de partij geregeld zegt “helaas, dat is de prijs die ook u moet betalen voor welvaart/duurzaamheid/gelijkheid”. Een land waar iedereen enkel voor het eigenbelang stemt heeft geen democratie nodig maar slechts een volkstelling. Hierin verschillen Sap en Dibi niet van elkaar.

Links/Rechts Cliëntelisme

Waarin Dibi en Sap zich wel van elkaar onderscheiden is de profilering van de partij. Waar Sap zichzelf zich vooral als kundige econome met sociaal-economische toekomstvisie profileert, staat Dibi meer voor de vrijzinnige sociaal-culturele thema’s.

GroenLinks is voor Nederlandse begrippen een uitgesproken linkse partij. Wie dat ontkent woont in Noord-Korea, of slaagt er dankzij andere rigide Marxistische interpretaties van het links-rechts denken niet in een moderne linkse partij correct te kwalificeren. Het GroenLinks van Sap en Dibi staat o.a. voor de klassieke linkse waarden geërfd uit de Franse revolutie: “vrijheid, gelijkheid en broederschap”. Tijdens de Franse revolutie verzette “links” zich tegen status quo van de conservatieve ongelijkheid-predikende adel en kerk. Anno 2012 predikt GroenLinks analoog culturele/individuele vrijheden (vrijheid), tolerantie/emancipatie/participatie/gelijke kansen op persoonlijke ontwikkeling (gelijkheid) en aandacht voor eenieders primaire levensbehoeften (broederschap). In het verlengde van deze waarden kiest GroenLinks categorisch voor duurzaamheid: vandaag mag niet stelen van morgen.

Toch verdient Dibi bewondering voor zijn eerdere pleidooi de term “links” uit de partijnaam te schrappen. Niet omdat de partij niet links meer zou zijn, maar omdat het begrip “links” verwarring zaait. Net als “rechts” overigens, want hoe “rechts” is de PVV zonder de extreem rechtse facetten? Het economische programma van Wilders lijkt immers meer op dat van de SP dan van de VVD.

Mijn steun tegen dit links/rechts-denken komt vooral voort uit mijn afkeer tegen cliëntelisme: beleid maken op de groep kiezers in plaats van de idealen. Meer nog dan de klassieke waarden vrijheid, gelijkheid en broederschap, hebben “links” en “rechts” anno 2012 een sterke cliëntele connotatie gekregen. Links zou per definitie opkomen voor lagere inkomens tegenover rechts voor de hogere inkomens. Generiek landsbelang is secundair. Dat wekt onterecht de indruk dat GroenLinks beleid zou maken voor een uitverkoren groep burgers, hetgeen niet alleen visieloos, maar vooral ook onjuist is.

Vrijzinnige Thema’s

Binnen de GroenLinks fractie is Dibi een van de belangrijkste voorvechters van de meer vrijzinnige thema’s. Dibi is de voorvechter van Vrijheid van Meningsuiting in ons parlement, of het geuite hem nou bevalt of niet. Daarnaast blinkt Dibi mijns inziens uit in het culturele/religieuze debat in Nederland. Als een van de weinigen presteert hij het op te komen voor de vrijheid van godsdienst waar deze onterecht in het gedrang komt, maar weet hij zich tegelijkertijd krachtig te verzetten tegen onderdrukking en discriminatie die helaas ook vaak voorkomt uit religies. Op dit thema neemt Dibi het stokje goed over van Halsema, die bij Andries Knevel aan tafel ooit treffend sprak:

“Als het onderdeel van uw geloof is dat u wilt kunnen discrimineren, heeft u een probleem met mij [...] U baseert zich op de fundamentele vrijheidsrechten, [waaronder] de vrijheid van godsdienst. Maar u kunt er niet selectief in winkelen want dat geef ik dan aan u terug: als dat voor u een fundamenteel recht is, dan moet u ook erkennen dat er meer fundamentele rechten zijn en die heeft u ook te respecteren, want anders kunt u geen aanspraak meer doen op die vrijheidsrechten.” (zie fragment @ 6:23).

Volgens mij snakt de Nederlandse burger naar een helder vrijzinnig cultureel geluid. Een geluid dat knokt voor culturele diversiteit – want dat is een geweldig onderdeel van de Nederlandse samenleving. Maar Dibi deelt tegelijkertijd diverse zorgen van Henk en Ingrid, waaronder de status van vrouwen en homoseksuelen, die in veel islamitische kringen helaas nog steeds minderwaardig zijn of onvolledige rechten hebben, om maar een voorbeeld te noemen.

Profilering

Duurzaamheid zou het zuurstofrijke bloed in de aorta van GroenLinks zou moeten zijn. Daarnaast denk ik dat Sap, als kundige econome, vooral de sociaal-economische koers van de partij weet uit te lichten, waar Tofik Dibi de partij scherper weet te profileren op vrijzinnige en culturele thema’s. Dat laatste is een verfrissend geluid dat de ouderwetse links/rechts tegenstellingen overstijgt, en waar vrijzinnig Nederland naar snakt in een tijdperk waarin ressentiment, betutteling en verboden hoogtij vieren. De komende periode zal blijken of Dibi zijn frisse geluid met voldoende leiderschaps-allure weet te profileren, maar meer aandacht voor deze thema’s zijn bij voorbaat winst voor de partij! Alle mopperende mastodonten binnen en buiten deze partij ten spijt. Het geeft GroenLinks bovendien een podium om al haar verschillende aspecten te ventileren, hetgeen per definitie winst is.

Grappig berichtje’, dacht ik toen ik het las. Maar daar denken onze Volksvertegenwoordigers kennelijk anders over. ‘Onbegrijpelijk en erg ongelukkig’ aldus CDA-Kamerlid Coskun Çörüz op nu.nl. Meneer gaat zelfs Kamervragen stellen aan de Minister van justitie. Vooral de volgende uitspraak op de site van BNR is opmerkelijk:

‘Dit kan leiden tot een tendens die absoluut verwerpelijk en normoverschrijdend is. Een agent is beschermd door de wet, één van de pilaren van onze rechtsstaat. Als je die al mierenneuker mag noemen, dan maak ik me grote zorgen over de bejegening van de leraar, de gevangenisbewaarder, de parkeerwachter en de medewerker van de sociale dienst. Ik hou mijn hart vast’, aldus Çörüz.

De vraag is inderdaad waar het ophoudt en stiekem ben ik daar erg nieuwsgierig naar. Mag ‘faalhaas’, ‘dikke zeug’ of ‘hondelul’  (om maar even in de categorie ‘dieren’ te blijven) dan ook? Jammer dat de enige manier om het uit te vinden een proefondervindelijke is. En dat kan een dure en tijdrovende hobby worden.

Gelukkig hoef ik het antwoord niet te geven op de vraag wat allemaal wel en niet mag. Daarvoor hebben we immers een aantal deskundigen. Kamerleden, moraalridders bij uitstek en dienaren van het landsbelang. Die zich maar even bemoeien met de rechtspraak, want een scheiding der machten is goed, maar in het nieuws komen is leuker…

Jammer dat degenen die zich zo opwinden de afgelopen jaren niet beter hebben opgelet. Want wie iemand wil aanspreken op bepaald gedrag en woordgebruik kan misschien het beste dicht bij huis beginnen. En juist het CDA zou zich bewust moeten zijn van de balk in het eigen oog, alvorens over splinters te beginnen.

@MirjamSterk Juridisch blijf ik er even buiten, maar als voormalig voorzitter Nederlandse Taalunie: miereneuker mag niet, mierenneuker wel.

— Ronald Plasterk (@RPlasterk) May 15, 2012

Ik wil jullie voorstellen aan Mario*. Mario is een Amerikaan die ik al jaren ken via een forum voor modelbouwers. Hij is net over de zestig en heeft zijn leven lang eerlijk gewerkt. Een leven waarin niet altijd alles goed is gegaan, maar Mario sloeg zich er doorheen. Ik zal jullie de details besparen, maar Mario moet wellicht zijn eigen dochter uit de ouderlijke macht laten ontzetten. Dat u de stress waar deze man mee worstelt, een beetje begrijpt.

Het afgelopen weekend kreeg Mario voor de tweede keer in vier jaar een hartaanval. Ik laat hem even zelf aan het woord. Hij beschrijft hoe hij pakken vlees – zeg maar kiloknallers van de WalMart – in stukken verdeelt, verpakt en in zijn vriezer legt:

45 minutes later I’m done. And I mean DONE. I’m sweating like a pig, I can’t catch my breath, my chest is tight as hell. I’ve only been standing and bagging meat. Big fucking deal! But I realize I’m having a minor heart attack. I grab a couple of aspirin and sit down. C. finally notices I’m not looking good. I manage to convince her not to call 911. What for? I can’t afford more medical bills and I’m not about to lose the house to the creditors and if it’s a bad heart attack it could cost me a million or more. Fuck it, I’d rather die. About an hour later the pains are gone and I’m feeling a lot better.

Een kennis van Mario heeft een verzekering die 80% van de kosten dekt. En die kreeg een rekening van 138.000 dollar van het ziekenhuis voor een behandeling aan drie hartslagaders, plus $6.000 voor tests, en dat is exclusief de nazorg. Mario zou dat al niet eens kunnen betalen, laat staan het volle pond dat hij als onverzekerde zou moeten ophoesten.

Er zijn ziekenhuizen in de VS die je ook behandelen als je geen geld hebt en forumleden uit andere staten bieden Mario nu aan om hem in huis te nemen zodat hij naar zo’n ziekenhuis kan gaan.

En dat heet vrije-marktliberalisme. Dat is wat “de markt” wil – de markt die Griekenland naar de kelder heeft gejaagd, die in Italië een ondemocratisch “zakenkabinet” heeft geforceerd, die markt die ondanks de waanzinnig slechte prestaties van rechtsliberale partijen op economisch gebied (Rutte, Berlusconi, Sarkozy) tòch weer gaat dalen als een linkse partij straks de grootste wordt. De markt is geen neutrale factor in het politieke veld, maar een machtsblok van rechtse vrije-marktkrachten die alle sociaal beleid om zeep wil helpen door middel van privatisering, met als argument het in de praktijk (NS en PostNL om er twee te noemen) al lang ontkrachte riedeltje dat de markt alles goedkoper en efficiënter kan en als doel meer vrijheid voor zichzelf. Hoe veel die vije markt om werkelijke vrijheid geeft, mag blijken uit hun innige liefdesverhouding met communistisch China.

Over dertig jaar zit ook u op de bank na te hijgen met een handje aspirines en een partner die 112 wil bellen. De vraag is of er dan nog mensen zijn die in de buurt van ziekenhuizen wonen waar ze je ook zonder credit card wel willen helpen. Want waar zouden die ziekenhuizen moeten staan?

* Mario is een pseudonym

Dit stuk verscheen eerder op Robs weblog: The Edge Of Europe

Verhagen gooit naar eigen zeggen de handdoek in de ring omdat hij onvoldoende gemotiveerd is om nog de vier jaar na de verkiezingen vol te maken. Dat vind ik een goed argument. Ik vond het erg jammer dat Femke Halsema kort na haar herverkiezing in 2010 besloot haar Kamerlidmaatschap te beëindigen. Ik begrijp aan de andere kant dat ze het fractievoorzitterschap wilde stopzetten. Dat had ze inmiddels een tijd gedaan, en nadat de onderhandelingen over Paars+ in 2010 tot haar teleurstelling strandden, was het overdragen van het leiderschap over een fractie aan een nieuw gezicht een begrijpelijke consequentie.

Maar zou Halsema’s overweging te stoppen niet stiekem deels dezelfde zijn geweest als de werkelijke reden van Verhagen? De “onmogelijkheid” om een stap terug te doen in de politiek zonder status te verliezen? Vanwege tal van redenen terugkeren van fractie-leider tot gewoon Kamerlid? In de media wordt bij zo’n demotie al snel van “gezichtsverlies” gesproken, of meer overdreven nog worden politici “beschadigd” verklaard. Ik vind dat de grootste onzin. In de top van het bedrijfsleven gaat dit ook te vaak verkeerd, maar in een geöliede organisatie zouden mensen moeten kunnen promoveren en een stap terug kunnen nemen zodat iedereen altijd op de meest geschikte plaats zit.

Toen Jan Marijnissen het stokje bij de SP doorgaf aan Agnes Kant bleef hij wel in de kamer actief. Hoewel iedereen vreesde voor grote bemoeizucht – op dat moment heerste een beeld van een dictatoriaal Marijnissen-regime binnen de SP – hield Marijnissen zich over het algemeen op de achtergrond en liet Kant het belangrijkste gezicht van de partij zijn. Helaas bleek Kant niet de gedroomde SP-voorvrouw en al snel maakte ze plaats voor de gezellige lobbes Emile Roemer. Omdat het aftreden van Kant ook gepaard ging met een mental breakdown was haar vertrek misschien onvermijdelijk, maar laat gezegd zijn het parlement daarmee ook een van zijn meest vakkundige zorg-woordvoerders ooit verloor.

Na eerst de PvdA en nu het CDA is er ook binnen GroenLinks een grote kans op verkiezingen om de nieuwe lijsttrekker. Daar verheug ik mij op! Hoewel ik veel bewondering heb voor het resultaat dat Jolande Sap uitonderhandelde in het lenteakkoord, vind ik het niet onvoorstelbaar dat er een nog meer charismatische kandidaat opstaat voor het lijsttrekkerschap. Of Tofik Dibi die persoon is zal blijken. Hoe Dibi’s beschikbaarheid bekend werd is misschien niet ideaal, maar de “dolk in de rug van Sap” of het “zagen aan de poten van” waar sommige criticasters van spreken is niet aan de orde. Meer keuze siert juist een democratische partij. Gaat het hier nou om Nederland? Of kiezen we kandidaten om hen te matsen?

Jolande Sap heeft zich de afgelopen jaren als een hele sterke econome binnen de fractie gepresenteerd. Mochten de GroenLinks-leden besluiten dat een andere kandidaat het verhaal bij de verkiezingen nog beter kan ventileren, dan hoop ik dat Sap als woordvoerder economie terug in de fractie keer. Het plezier waarmee ze stelt de strijd aan te gaan wekt wat dat betreft vertrouwen.

Politici die zichzelf beschadigd zien als ze een stapje terug moeten doen voor een groter belang zitten volgens mij niet op hun plek in het parlement. In de landelijke politiek behoor je het landsbelang te dienen, je eigen imago pimp je maar lekker op de facebooks. May the best man (m/v) win!

Toch is het de vraag of het idee van ‘de veroorzaker betaalt’ filosofisch gezien verdraagbaar is voor een socialist. Een dergelijke logica leidt snel tot de vraag of zij die verantwoordelijk zijn voor een winst, deze ook zomaar mogen opstrijken. Natuurlijk, deze benadering is erg simplistisch, maar legt wel een kernprobleem bloot: ook in de tijden van de crisis van de elite zou het toch solidariteit moeten zijn, en niet rancune, waarop een socialist zich baseert. Tegelijkertijd moet je realistisch zijn: mensen zijn boos. Maar op wie?

Het is niet eenvoudig om te begrijpen wat er de afgelopen vijf jaar met de publieke financiën is gebeurd. Het redden van banken, verzekeringsmaatschappijen en ook landen is  een ver-van-mijn-bed show. Niet omdat die bank nou zo ver weg is, maar omdat default swaps en collateralized debt obligations niet eenvoudig te begrijpen zijn. Dus wanneer Wouter Bos uitlegt dat een bank gered moet worden omdat anders het systeem in elkaar dondert, dan geloven we hem maar. Kritiek in het maatschappelijk debat is onmogelijk omdat de materie te complex is.

In de toekomst zal dit echter niet anders zijn. En die toekomst komt snel dichterbij. Op dit moment hebben we namelijk alweer met een nieuwe crisis te maken: een bankencrisis in combinatie met door corruptie bedorven overheden heeft Zuid-Europa in haar greep. Hierdoor gaat het helemaal fout bij de centrale banken. Het is een bijzonder technisch verhaal, maar de uitkomst is dat de balans van de Europese Centrale Bank is geëxplodeerd (in vier jaar van 1000 tot 3000 miljard) voornamelijk door leningen zonder degelijk onderpand, terwijl de noordelijke nationale centrale banken (met name de Bundesbank) enorme claims (een kleine 1000 miljard) hebben op zuidelijke nationale centrale banken. Het is een situatie waar veel politici zich zorgen over maken. Terecht.

Minister de Jager schreef er een brief over aan de Tweede Kamer, welke hem vroeg deze te openbaren. Hierin stelde hij onder andere dat het risico zich heeft verschoven van het private naar het publieke. Een opmerking die nauwelijks is opgepakt door de media, wellicht omdat er al van uit wordt gegaan dat de staat banken red.

Maar minister de Jager stelt ons ook gerust: die Zuidelijke euro-landen komen er heus wel bovenop, en dan is er uiteindelijk helemaal geen probleem. Ik ben niet zo optimistisch als de minister. Er is een reële kans dat honderden miljarden euro´s aan schuld moeten worden kwijtgescholden of dat lidstaten uit de euro stappen. Financieel gezien maakt het weinig verschil: je moet sowieso betalen.

Het zal deze keer echter een stuk lastiger worden om de banken de schuld te geven. De ECB en de nationale centrale banken in het zuiden hebben alle slechte leningen al overgenomen. Met deze actie is elke laatste illusie van een normaal functionerende markt definitief verdwenen. De politieke les van de vorige crisis, namelijk de noodzaak van een gedeeltelijke nationalisering of in ieder geval bankensplitsing, is nog steeds niet omgezet in wetgeving. Sterker nog, recente wijzigingen in kapitaaleisen hebben alleen maar tot meer centralisatie bij banken geleid.

Tot de financiële sector wordt ´hervormd´ weten bankiers dat zij alles kunnen maken, en dat wanneer het fout gaat zij toch wel gered zullen worden. Natuurlijk moeten we hen veroordelen, maar we weten ook dat dit niet gaat verbeteren zolang er niets verandert. Niet iedereen van de huidige generatie politici is verantwoordelijk voor het beleid waarbij de financiële kat op het spek is gebonden, maar dat ze er niets aan doen is hen wel degelijk aan te rekenen. Dit keer is het echt puur politiek falen, maar drie keer raden wie de schuld krijgt…

Het drugsbeleid van kabinet Rutte I was dramatisch: de slechtst mogelijke combinatie tussen christelijk fatsoensgeneuzel, rechts antiliberaal conservatisme en “zie ons eens streng zijn”-retoriek. Dat de wietpas is ingevoerd door een regeerconstructie van drie partijen, waarbij er twee het woord “vrijheid” in de naam hebben, is een gotspe. Het is blijkbaar niet alleen zo “dat de nieuwe fascisten zich antifascisten zullen noemen”, naar een bekende uitspraak (die vaak ten onrechte aan Churchill wordt toegeschreven), maar ook zo dat de nieuwe vrijheidshaters zich liberaal noemen. Ach, zo zij het. Over de merites van de wietpas hoeven we het niet te hebben, dat is hier al eerder gebeurd.

Nee, waar we het over moeten hebben is hoe Nijmegen de helden moet onthalen die tientallen, of zelfs honderden kilometers rijden om daar wiet te kopen! Want dat zijn het. Ze kunnen ook op iedere straathoek van Maastricht, Breda, Venlo, Den Bosch of Roermond hun stuff scoren. Zonder problemen, want de markt is booming! De gevolgen daarvan laten zich overigens raden. Maar goed, die toenemende criminaliteit, die illegale drugs, daar doen de blowers die naar Nijmegen gaan dus niet aan mee. Die negeren de dealer op de straathoek en getroosten zich grote moeite voor een legaal blowtje.

Niet alleen moeten die mensen warm worden onthaald, maar de stad kan er ook nog geld aan verdienen. Misschien hebben Nijmegenaren reserves bij grote groepen blowers die naar de stad komen voor drugs. Maar naast denken aan de nobele inborst van deze mensen, die zich niet in willen laten met criminaliteit, kunnen ze in Nijmegen ook denken aan de kansen die er liggen voor de middenstand. Met een beetje handelsgeest maak je van een nood (als je het al zo wil zien) een deugd. Omhels ze, laat ze hun zooi kopen, en verleid ze te blijven en te consumeren. Denk bijvoorbeeld aan combinatieaanbiedingen: “Vette hap met vette hasj!”, “Drugs & Diner” of “Een spaced out nacht in ons hotel met loungekamers, man“. De mogelijkheden zijn legio. De city branding-afdeling op het stadhuis kan er ook handig gebruik van maken. Na experimenten met ‘altijd Nijmegen’, ‘oudste stad van Nederland’ en ‘city of health’ slaat ‘groenste stad van Nederland’ misschien beter aan.

Ja, Nijmegen heeft een unieke kans, een historische kans zelfs. De stad kan grootse historische daden van het Nederlandse volk middels een bescheiden imitatie eren: de Nijmegenaren kunnen onze VOC-handelsmentaliteit combineren met de tolerantie die onze voorvaderen ten toon spreidden aan de onderdrukten, zoals de Hugenoten die in de zeventiende eeuw naar Nederland vluchtten. Het is een mooie traditie om een veilige haven te bieden aan hen die vluchten voor de tirannie, het zou zonde zijn als de stad die kans laat schieten.

János Betkó vindt het volstrekt logisch dat de regering Rutte het gedoogbeleid sloopt, want goed werkend, internationaal vooruitstrevend beleid moet je toch niet willen.

Wie bij mij op bezoek komt krijgt tot zes uur een bak pleur aangeboden, en daarna een pot bier. Het aanbod beperkt zich daar helemaal niet toe, maar ondergetekende houdt van onomslachtige eenvoud. Wil je iets anders dan moet je dat gewoon even zeggen. Geen probleem, en als ik het teveel werk vind dan zeg ik dat ook eerlijk. No hard feelings. Althans niet bij mij.

“Wij mensen” schijnen overigens veel meer van keuze te houden, zo vertelde iemand mij laatst. Een kop thee zou lekkerder smaken (ja sommige mensen vinden thee echt lekker smaken!) als je ook een kop koffie was aangeboden. Enkel de keuze levert al extragratis lof. Zelf vind ik saaie thee overigens smaken naar heet water uit een mok die slecht is schoongemaakt.

Maar is keuze wel altijd goed? Vorige week was ik in een winkel en daar viel mijn oog op flessen “aloë vera”-drank. Nu is deze cactus veel beter geschikt voor zo’n zoet Aziatisch drankje dan als ingrediënt van een metrosuele shampoo die veel te duur is voor een veel te kleine flacon. Maar ook de frisdrank ermee is aan de prijs. Het aanbod bestond uit halveliterflesjes van 75 cent en anderhalveliterflesjes van 250 cent. Ik was van plan om een grote fles te kopen, ook voor twee euro vijftig, maar nu blijkt dat ik met de kleine flesjes goedkoper uit zou zijn. Maar als “frisdrank voor thuis” zit ik niet te wachten op flesjes van een halve liter. Crap. Aangeleerd mijzelf niet af te laten zetten keerde ik met lege handen huiswaarts, hoewel ik aanvankelijk best twee-vijftig had willen betalen voor een grote fles.

De markt brengt aanbieders en afnemers bij elkaar, een uitstekend concept voor al onzer secundaire levensbehoeften. Wat de consumenten willen bieden voor een product hangt van veel meer af dan slechts het nut van product zelf. Voor een luxe e-book reader die 3 jaar geleden nog 600 euro kostte betaal je nu minder dan de helft. De gevoelswaarde is echter ook op magische wijze bijna gehalveerd. Was er 3 jaar geleden een aanbieding geweest voor 300 euro had ik vooraan in de rij gestaan, maar momenteel doe ik het nog steeds zonder. Voor wat betreft die e-book reader is dat misschien nog niet zo’n drama, misschien heb ik die wel helemaal niet zo hard nodig. Ik baal er eigenlijk veel meer van dat ik met mijn stomme harses nu zonder die lekkere cactus-frisdrank zit.

De wietpas is natuurlijk een kindje uit de baarmoeder van het CDA, bedoeld om softdrugsgebruik verder te criminaliseren. “Wat de boer niet kent, vreet ‘ie niet”. Niet dat gebruik hierdoor effectief wordt ontmoedigd, dat doet het elders ter wereld ook niet, maar het lijkt een lekker gevoel te geven om te verbieden wat je zelf toch niet gebruikt. Het excuus “tegengaan van drugstoeristen” lijkt me onzin, dat kan nu ook met een paspoort.

Ik snap de noodzaak om te discrimineren op nationaliteit sowieso niet. Plemp wat extra shops langs de grens en klaar is kees. Maak er een legale markt van net als andere geaccepteerde drugs als alcohol, pralines en Oh Oh Cherso, en er is in no-time 300 miljoen per jaar te verdienen – aldus het CPB (zie GL_324 Zw24). Mark en Maxime zullen het vast serieus hebben overwogen maar uiteindelijk tot de conclusie zijn gekomen dat de melkkoe “langstudeerboete” prettiger in het gehoor ligt.

Zou u zich met naam en toenaam laten registreren bij uw kroeg als er een zelfde taboe op alcoholgebruik lag als men op softdrugs wenst te heroveren? Zich registreren bij een club die nota bene niet eens echt legaal is? Alles dat wordt bijgehouden kan op een dag op straat komen te liggen.

Geruime tijd geleden werd mij verzocht mee te werken aan een antecedentenonderzoek van een goede vriendin. Een pientere dame met een brandschone lei. Maar dat we in het verleden sporadisch een lekker jointje rookten bleek iets waar de ondervragende agent zich niets bij voor kon stellen. “Waarom zou iemand dat doen? Dat is toch nergens voor nodig?”. Neuh, het is ook niet nodig om een lekker biertje op het terras te drinken, maar het kan desalniettemin heerlijk sfeerverhogend werken.

Natuurlijk zijn er uitzonderingen die meer blowen dan een gezond functionerend mens kan hebben, maar dat heeft alcohol nooit uit de supermarkten geweerd. Voor de maatschappij onschuldige recreatieve softdrugsgebruikers zijn, net als alcoholgebruikers, door alle lagen van de bevolking te vinden. Slechts dankzij het taboe van de verwijtende “mag-niet” partijen lopen velen daar niet mee te koop. Dat is jammer, want zo ziet men enkel de probleemgebruikers om 10 uur ‘s ochtends met hun ongewassen en dito geschoren stonede porems op het station.

Door veranderde omstandigheden is het er de laatste jaren nauwelijks meer van gekomen, maar op een mooi en rustig moment zal ik graag weer eens tijd maken voor een smakelijk, ontspannend, sfeerverhogend licht jointje. Big Brother gaat dat echter geen moer aan, daarom vrees ik dat coffeeshop De Vliegende Toverlamp mijn onschuldige bestelling zal mislopen aan de junk in de steeg.

dit artikel verscheen op 2 mei op Radboudnet, het intranet van de Radboud Universiteit 

De politieke ontwikkelingen van de afgelopen week hebben twee zaken mooi geïllustreerd: dat de politiek soms nog wisselvalliger is dan het weer in April, en dat ook politici beter werken onder druk. Gelijk een projectgroep studenten werd er door wat inmiddels de ‘Kunduz-coalitie’ is gaan heten een begrotingsakkoord in elkaar gezet dat weliswaar geen schoonheidsprijs mocht verdienen, maar dat in ieder geval op tijd kon worden afgeleverd. Alzo kon Nederland dan toch voorkomen dat het van de ontstemde schoolmeesters in Brussel een onvoldoende zou ontvangen.

Inmiddels is er echter ook, als gevolg van deze onverwachte wending, een politieke strijd ontstaan over welke partij nu de overwinnaar is. Het electoraat lijkt de voorkeur te geven aan het trio van de Kunduz-coalitie, maar deze ligt verder wel zwaar onder vuur vanaf haar flanken. Ook zijn er genoeg commentatoren die de kant kiezen van de Partij van de Arbeid in haar verzet tegen dit akkoord. Ook hier op Vrij-Zinnig woedt deze strijd inmiddels hevig.

Mijn eigen opvatting is dat de afgelopen week vooral kan worden gezien als een overwinning van de VVD. In de peilingen heeft deze partij weliswaar twee zetels moeten inleveren, maar anderzijds heeft zij wel een behoorlijke tactische overwinning geboekt. Zelfs als geen opzet was, en ik ben zeker de laatste om Mark Rutte het tactisch genie van een Julius Ceasar toe te dichten, zien we hier een uitmuntend voorbeeld van de eeuwenoude ‘verdeel en heers’ strategie.

Want wat is er immers gebeurd? Eerst heeft de VVD, met medewerking van een gewillig CDA en bijzonder uitgesproken PVV in Brussel de 3%-norm in beton laten gieten. Door dit beleid allereerst te verkopen als gericht tegen de perfide en spilzieke Zuid-Europeanen kon de VVD hier de PVV gebruiken als instrument om de nalatenschap van Zalm in ere te herstellen. Het zal de VVD echter zeker niet zijn ontgaan dat deze norm haar ook op binnenlands niveau van dienst zou kunnen zijn. Niet alleen werkt een plafond aan de overheidsuitgaven automatisch in het voordeel van de partij die het inkrimpen van de overheid als raison d’être heeft, maar het werkt tegelijkertijd als beperking van de politieke tegenstanders. Bovendien geeft het de VVD een uitgelezen mogelijkheid om bij het invoeren van impopulaire maatregelen Brussel tot zondebok te maken.

Toen deze horde eenmaal genomen was, kon de PVV zonder al teveel problemen overboord gezet worden. Dat Wilders uiteindelijk zelf verongelijkt de onderhandelingen verliet, is voor de VVD alleen maar aangenamer. Vervolgens kon de VVD de collaboratie van de PVV bij het tot stand komen van de gewraakte 3%-norm tegen haar uitspelen, hierin gesteund door de nationale media. Want hoewel de positie van de PVV vanuit een puur nationalistisch oogpunt zeker logisch is, is zij desalniettemin bijzonder openlijk en dus pijnlijk hypocriet. Zelfs een nationalist als Wilders siert het niet dat hij, als het hem uitkomt, via Brussel wel eisen aan de Grieken wil opleggen, maar deze zelf weigert te ondergaan. Het dwepen met de Nederlandse ouderen kon dit meten met twee maten geenszins verhullen.

En zodra de PVV haar rol had vervuld en was afgedankt, wist de VVD zich bijna onmiddellijk gesteund door het Kunduz-trio. Dit mag geen verrassing genoemd worden, aangezien deze partijen al veel eerder hadden aangegeven bereid te zijn tot samenwerking als de VVD de PVV maar buiten de deur zou zetten. De ietwat dweperige bereidwilligheid van deze partijen gaf de VVD ook de ruimte om de PvdA bij voorbaat al de deur te wijzen, daar laatstgenoemde niet nodig was voor een meerderheid in het parlement. De voordelige bijkomstigheid was dat de VVD hiermee meteen een wig wist te drijven tussen de verschillende ‘linkse’ en ‘progressieve’ partijen. Immers, het Kunduz-trio kon niet anders dan stelling nemen vóór het gesloten akkoord, terwijl de buitenstaanders gedwongen waren er stelling tégen te nemen. In de daaropvolgende discursieve strijd lijkt het Kunduz-trio de overhand te hebben, dankzij succesvol gebruik van de bloemrijke retoriek van ‘noodzaak’, het ‘over de schaduw heenspringen’ en ‘verantwoordelijkheid nemen’. De gekozen bewoording is hier veel minder relevant dan het gegeven dat een nominaal linkse partij als GroenLinks nu het beleid van de VVD moet verdedigen tegen twee andere linkse partijen. Eveneens vindt de PvdA zichzelf nu in hetzelfde kamp als de SP, terwijl het daar nu juist geen gezamenlijk front mee wilde vormen.

Zo bezien lijkt de VVD hier dus de meeste vruchten van te plukken. De partij heeft zich weten te ontdoen van de labiele en internationaal compromitterende PVV en heeft een akkoord kunnen sluiten dat zelfs aan ruggengraatloze vazal-partij CDA een schijn van daadkracht verleent. Door GroenLinks en D66 uit te spelen tegen de PvdA heeft de VVD een eventueel samenwerkingsverband tussen deze partijen een klap toegebracht voordat ze er zelf goed en wel aan begonnen waren. Tussen de bedrijven door hebben de salonseculieren zich zelfs nog kunnen ontdoen van de enigszins beschamende noodzaak tot samenwerking met de SGP. En mocht het voor de komende verkiezingen opportuun blijken om de nare schaduw van de gijzelconstructie af te werpen, kan er altijd nog voor worden gekozen om de huidige besmette partijtop a-la Verhagen te vervangen. 

Uiteindelijk is het natuurlijk nog afwachten wat de verkiezingen ons zullen brengen. Maar voor zover de VVD een ‘verdeel en heers’ tactiek beoefent, heeft zij het eerste deel daarvan behoorlijk weten uit te voeren.

Zo was daar gisteren buitenland-bobo Timmermans, die bij Pauw en Witteman mocht vertellen waarom de PvdA niet mee deed met het begrotingsakkoord. Het werd voor de kijker snel duidelijk dat zijn partij gegokt en verloren had;  journalist Paul Jansen legde haarfijn uit dat Samsom niet mee wilde doen met een bezuinigingsakkoord teneinde kiezers terug te winnen bij de SP. Hier had ome Frans duidelijk niet op gerekend, nu trapte niemand meer in zijn versie met Samsom als kloeke beschermer van de ambtenaren. De Partij van de Ambtenaren-riedel dat het akkoord ‘niet sociaal’ is omdat het de rekening bij de lage inkomens legt is een farce wanneer diezelfde partij harder bezuinigt op dezelfde groep. Hoe weten we dit? Het Centraal Planbureau publiceerde gisteren de uitgangspositie van de PvdA, waar onder andere de afschaffing van de zorgtoeslag (à 3,6 miljard!) in staat.  Gelukkig zaten ook nog CDA-grootmoefti Ruth Peetoom en D66-senator Roger van Boxtel aan de P&W tafel, die triomfantelijk de Partij van de Achterblijvers op hun falen wees.

Want gefaald hebben ze. Anderhalf jaar gekoeioneerd door het meest rechtse kabinet ooit, met een gedoogpartner die geen kans onbenut liet om de Partij van de Allochtonen te beledigen. Nu ook CDA en VVD genoeg hebben van Wilders en de handen met de oppositie ineen slaan om een middelvinger naar hem op te steken in de vorm van een begroting, doet de PvdA niet mee. De sociaaldemocraten proberen tegen beter weten in het historische akkoord te downplayen door erop te wijzen dat het na september allemaal weer teruggedraaid kan worden. Ze zijn blind voor het feit dat een nieuw kabinet misschien pas na de kerst aantreed en dat daarmee dit akkoord gewoon de begroting voor 2013 is. Bovendien zou Samsom’s partij  na de verkiezingen weleens overbodig kunnen blijken nu de Kunduz-coalitie bewezen heeft snel en degelijk samen te kunnen werken. Iedereen telt mee, behalve de Partij van de Achterblijvers.